Sorun bildir
Karar Ekle

Danıştay E:2000/05305 - K:2000/01309 Sorun bildir

Esas no: 2000/5305

Karar no: 2000/1309




Banner


E:2000/05305 - K:2000/01309

ÖZET:1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu Uyarınca İlgili Bakanlığın Kooperatifleri Genel Kurul Toplantısına Çağırma Konusunda Takdir H.nın Bulunduğu, Ancak Bu Yetkinin Mutlak Ve Sınırsız Olarak Kullanılamayacağı Hk.

Temyiz Eden (Davalı): Tarım ve Köyişleri Bakanlığı

Karşı Taraf (Davacı): S.S. …. Pancar Ekicileri Kooperatifi

Vekilleri: Av … ., Av … ., Av … ., Av … .

İstemin Özeti: S.S. …. Pancar Ekicileri Kooperatifinin 25.07.1999 tarihinde yapılan olağan genel kurulundaki usulsüzlükler nedeniyle Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın 26.01.2000 gün ve 011 sayılı olurlarına dayanılarak olağanüstü olarak toplanması gereğinin bildirilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda; dava konusu işlemin iptaline karar veren … İdare Mahkemesinin … tarih ve … sayılı kararının temyizen incelenip bozulması istenilmektedir.

D. Tetkik Hakimi: A.Eğerci

Düşüncesi: Dava, S.S. … Pancar Ekicileri Kooperatifinin 25.07.1999 tarihinde yapılan olağan genel kurulundaki usulsüzlükler nedeniyle Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın 26.01.2000 gün ve 011 sayılı olurlarına dayanılarak olağanüstü olarak toplanması gereğinin bildirilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Kooperatifler Kanunu'nun 43, 44 ile ilgili Bakanlığın görev ve yetkilerini düzenleyen 86-91 maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden tarımsal amaçlı Kooperatiflerin faaliyet alanında kamu düzenini sağlamak ve kooperatifin ortaklarının genel ve ortak menfaatlerini korumak ve gözetmekle görevli Tarım ve Köyişleri Bakanlığının gerektiğinde, ortakların başvuru koşuluna bağlı kalmaksızın Kooperatif genel kurulunu olağanüstü toplantıya çağrılabilmesi konusunda takdir hakkının bulunduğunun kabulü zorunludur.

Ancak, bu yetkinin hukuka uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının yargı yerlerince denetlenmesi gerektiğinden, dosya içerisinde mevcut bilgi ve bilgilerin değerlendirilmesi karşısında, kooperatif genel kurulunun olağanüstü toplantıya çağrılmasını gerektiren koşulların mevcut olduğu anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından bozulması gerektiği düşünülmektedir.

Danıştay Savcısı: Z.Öden

Düşüncesi: Davacı S.S. … Pancar Ekicileri Kooperatifinin Olağanüstü Genel Kurula çağrılmasına ilişkin Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı işlemini; 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 43 ve 44. maddesinde öngörülen koşullar oluşmadıkça Bakanlığın olağanüstü toplantıya çağrı yapma yetkisi bulunmadığı, idarenin, genel kurulun iptali için genel mahkemede açılan davanın sonuçlanmış olması durumunda kamu düzenini sağlama ve kooperatif ortaklarının menfaatlerini korumak amacıyla genel kurul çağrısı yapabileceği gerekçesiyle iptal eden … İdare Mahkemesi kararının temyizen bozulması istenilmektedir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 43. maddesinde, kooperatifin yönetim kurulunun ve ana sözleşme ile bu hususta yetkili kılınan diğer bir organ ve gerektiğinde denetçiler kurulunun, ortağı olduğu üst birlik ve tasfiye memurlarının genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahip olduğu, ancak genel kurulun bu şekilde toplanamadığı takdirde ilgili bakanlığın genel kurulu toplantıya çağırma yetkisinin bulunduğu kuralı ile; "Ortakların isteği, bakanlıkların çağrısı, "mahkemelerin izni"başlıklı 44. maddesinin ikinci fıkrasında, "Yönetim Kurulu bu isteği en az on gün içinde yerine getirmediği takdirde, istek sahiplerinin müracaatı üzerine veya doğrudan doğruya Ticaret Bakanlığı tarafından, yapı kooperatiflerinde de İmar ve İskan Bakanlığı tarafından Genel Kurul toplantıya çağrılabilir." kuralı yer almaktadır.

Yasanın Ek Madde 1 inde, bu Kanunda geçen Bakanlık isimlerinin "İlgili Bakanlık" olarak değiştirildiği, bu deyimden, bu kanun kapsamındaki tarımsal amaçlı kooperatifler ve üst kuruluşları için Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığının anlaşılması gerektiği belirtilmiştir.

Bu yasal düzenlemelerin irdelenmesinden, Yasa koyucunun "doğrudan doğruya" ifadesiyle ilgili Bakanlığın herhangi bir ortak ya da ortaklar grubunun başvurusu olmadan her zaman genel kurulu toplantıya çağırabilmesini amaçladığı, kuşkusuz bu çağrının hem olağan hem de olağan üstü toplantılar için geçerli olduğu anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Yasanın 86-91. maddelerinde düzenlenen ilgili Bakanlığın kooperatifleri denetim yetkisi de böyle bir sonucu zorunlu kılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı Kooperatifin 25.07.1999 tarihinde yaptığı olağan genel kurul toplantısında bazı usulsüzlüklerin bulunduğunun denetim raporuyla saptanması üzerine idarenin Yasadaki yetkisini kullanarak olağanüstü genel kurula çağrıda bulunmasına hukuka aykırı herhangi bir husus görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu "çağrı" işlemini iptal eden … İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmüştür.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince gereği düşünüldü:

Dava, S.S. … Pancar Ekicileri Kooperatifinin 25.07.1999 tarihinde yapılan olağan genel kurulundaki usulsüzlükler nedeniyle Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın 26.01.2000 gün ve 011 sayılı olurlarına dayanılarak olağanüstü olarak toplanması gereğinin bildirilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

… İdare Mahkemesince, dava dosyasının incelenmesinden, S.S. … Pancar Ekicileri Kooperatifinin 46. Olağan Genel Kurulunun 25.07.1999 tarihinde yapıldığının ve akabinde Kooperatifin bazı ortaklarınca yönetim kurulu ve denetim kurulu seçimlerinin iptali için yerel mahkemede dava açıldığının, … Asliye Ticaret Mahkemesinde … sayılı dosyada görülen davada, Yönetim ve denetim kurulunun mevcut olduğu ve yönetiminde boşluk bulunmadığı gerekçesi ile ortakların kayyum tayini talebinin yerinde görülmediğinin, diğer yandan, davalı idarenin bir kooperatif ortağının genel kurul toplantısının usulsüz yapıldığı yolundaki şikayeti üzerine denetleme yaptırdığının akabinde düzenlenen denetleme raporu neticesinde, genel kurul seçimlerinin usulsüz yapıldığından bahisle kooperatifi olağanüstü genel kurul toplantısına çağırdığının anlaşıldığı, 25.07.1999 tarihinde yapılan yönetim kurulu ve denetim kurulu seçimlerinin ancak genel mahkeme kararı ile iptal edilebileceğinden 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun Tarım ve Köyişleri Bakanlığına genel kurul iptal etme ve kararlarını geçersiz sayma yetkisi vermediğinden kooperatifi olağanüstü genel kurul toplantısına çağırma yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Davalı idare, hukuka aykırı olduğu savıyla anılan kararın temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 3476 sayılı Yasa nın 10. maddesi ile değişik 43. maddesinde, "Yönetim kurulu ve ana sözleşme ile bu hususta yetkili kılınan diğer bir organ ve gerektiğinde denetçiler kurulu, ortağı olduğu üst birlik ve tasfiye memurları genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptirler. Ancak genel kurul yukarıda belirtildiği şekilde toplanamadığı takdirde ilgili bakanlık genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptir." 44. maddesinde, "Dört ortaktan az olmamak kaydıyla ortak sayısının en az onda birinin isteği üzerine Genel Kurul toplantıya çağrılabilir. Yönetim Kurulu bu isteği en az on gün içinde yerine getirmediği takdirde, istek sahiplerinin müracaatı üzerine veya doğrudan doğruya Ticaret Bakanlığı tarafından, Yapı Kooperatiflerinde de İmar ve İskan Bakanlığı tarafından Genel Kurul toplantıya çağrılabilir. Çağrılmadığı takdirde istek sahipleri mahalli mahkemeye başvurarak Genel Kurulu bizzat toplantıya çağırma müsaadesini alabilirler." hükümleri ile kooperatif genel kurulunu toplantıya çağırma yetkisine sahip olanlar belirlenmiş, 45 maddesinde ise, genel kurulun olağan ve gerektiğinde olağanüstü olarak toplanacağı, genel kurulun ana sözleşmede gösterilen şekil ve surette toplantıya çağrılabileceği belirtilmiştir.

Yukarıda anılan Yasanın 43. ve 45. maddesi ile atıf yapılan Sınırlı Sorumlu … Pancar Ekicileri Kooperatifi Ana sözleşmesinin, 26. maddesinde" Genel Kurul olağanüstü olarak yönetim kurulu, denetçiler, ortağı olduğu üst birlik ve tasfiye memurları tarafından toplantıya çağrılır. Ancak, genel kurul yukarıda belirtildiği şekilde toplanamadığı takdirde Tarım-Orman ve Köyişleri Bakanlığı genel kurulu toplantıya çağırma yetkisine sahiptir. 27. maddesinde de, "Dört ortaktan az olmamak kaydıyla ortak sayısının en az onda birinin imzaları noterlikçe onaylanmış yazılı isteği üzerine genel kurul toplantıya çağrılır. Toplantı talebinin haklı bir gerekçeye dayanması gerekir. Yönetim Kurulu, bu isteği on gün içinde yerine getirmediği takdirde toplantı talebinin haklı bir gerekçeye dayandığının Bakanlıkça tespiti halinde istek sahiplerinin müracaatı üzerine doğrudan doğruya Tarım-Orman ve Köyişleri Bakanlığı tarafından genel kurul toplantıya çağrılabilir. Çağırmadığı takdirde istek sahipleri mahalli mahkemeye başvurarak genel kurulu bizzat toplantıya çağırma izni alabilirler." hükümleri ile Yasada belirtildiği üzere Kooperatif genel kurulunu toplantıya çağırma yetkisine sahip olanlar tekrar edilmiş, 28. maddesinde ise, "Yönetim Kurulu o yıla ait ilk genel kurul toplantısının yapılacağı tarihten 15 gün önce (ilanın çıktığı ve toplantı günleri hariç) ortakların en kolay ve emin şekilde haber almalarını sağlamak üzere kooperatif merkezinde veya bağlı olduğu ilde, buralarda da yoksa en yakın ilde çıkan bir gazetede toplantı çağrısı ilanını yapar. Bu ilanda, ilk toplantı da çoğunluğun sağlanamaması halinde ikinci toplantının tarihi de belirlenir. Bu süre en az 15, en çok 30 günü geçemez. Toplantı ilanını ihtiva eden yazıya gündemi de ekleyerek ilan ve toplantının başlama günü hariç 15 gün önceden kooperatifin ve şubelerinin kapısına ortakların bulunduğu yerleşim merkezinin muhtarlık ilan yerine asılır." Hükmü ile de genel kurulu çağrılma şekli kurala bağlanmıştır.

Öte yandan, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 86-91 maddeleri Bakanlığın Kooperatifle ilgili görev ve yetkilerini düzenlemiş olup, 90. maddesinde, Ticaret Bakanlığının, kooperatiflerin işlem ve hesaplarını ve varlıklarını müfettişlere veya kooperatif kontrolörlerine denetletebileceği, Kooperatifin, denetim sonucuna göre Bakanlıkça verilecek talimata uymak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır.

Anılan Yasanın Ek Madde 1. maddesinde ise, bu Kanununda geçen Bakanlık isimleri "ilgili bakanlık" olarak değiştirilmiş, ilgili Bakanlık deyiminden, bu kanun kapsamındaki tarımsal amaçlı kooperatifler ve üst kuruluşlar için Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı anlaşılacağı hükmü yer almıştır.

Aktarılan Kanun ve Ana sözleşme hükümlerinden, tarımsal amaçlı kooperatiflerin faaliyet alanında kamu düzenini sağlamak ve kooperatif ortaklarının genel ve ortak menfaatlerini korumak ve gözetmekle görevli Tarım ve Köyişleri Bakanlığı'nın gerektiğinde, ortakların başvuru koşuluna bağlı kalmaksızın kooperatif genel kurulunu toplantıya çağrılabileceği konusunda takdir hakkı bulunmaktadır; Ancak, bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmayıp, kamu yararını sağlama ve bu bağlamda kooperatif ortaklarının menfaatlerini kollama amacına yönelik olarak kullanabileceği kuşkusuzdur.

Öte yandan, Kanun'un 53. maddesi hükmü karşısında, Bakanlığın genel kurul kararlarını re'sen iptal etme ve geçersiz sayma yetkisinin bulunmadığı hususunda ise duraksamaya yer yoktur.

Bu duruma göre, davalı Bakanlıkça genel kurul kararlarının iptali veya bu kararların geçersiz sayılması yönünde bir işlem tesis edilmeksizin genel kurulu Bakanlıkça öngörülen önlemler alınmak suretiyle olağanüstü toplantıya çağrılması yolunda bir idari karar alındığında, bakılan davanın çözümü için öncelikle genel kurulun olağanüstü toplantıya çağrılmasını gerektiren koşulların mevcut olup olmadığının saptanması gerekmektedir.

Dava ve temyiz dosyalarının incelenmesinden, S.S. … Pancar Ekicileri Kooperatifinin 25.07.1999 tarihinde yapılmış olan 46. Olağan Genel Kurulu toplantısıyla ilgili olarak verilen şikayet dilekçesi üzerine Başkontrolör … ile Başkontrolör … tarafından şikayete konu hususların mahallinde incelenerek sonucunda düzenlenen 27.09.1999 tarih ve BK.2-24/30-261 sayılı raporda, Kooperatifin 30.05.1998 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında iki yıl müddetle seçilen denetleme kurulu üyelerinin bu yasal görev sürelerinin dolmamış olmasına rağmen iyiniyet kaideleri dışına çıkılarak ve kazanılmış hakları gözardı edilerek denetçilerin mazeretsiz ve sebepsiz olarak yenilendiğinin, Kooperatif Ana sözleşmesinin 28. maddesinde belirtilen genel kurulu çağırmaya ilişkin duyurunun usulüne uygun yapılmadığının, usulsüz vekaletnameye dayalı olarak oy kullanıldığının tespit edildiği, adı geçen kooperatifin genel kurul toplantısına çağırılması gerektiğinin Bakanlık makamına intikal ettirilerek sözkonusu rapor doğrultusunda, Kooperatifler Kanunu'nun 43 ve 44. maddeleri ile Kooperatif Ana sözleşmesinin 26 ve 27 maddelerine dayanılarak davalı idarenin 26.01.2000 tarih ve 011 sayılı olurlarına dayanılarak Olağanüstü genel kurul çağrısı yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının gerektiğinde genel kurulu olağanüstü olarak toplantıya çağırması, genel kurulun olağanüstü olarak toplanmasının gerekli olup olmadığını belirlemesi konusunda Bakanlığın takdir yetkisine sahip olduğu ancak, bu yetkinin hukuka uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının yargı yerlerince denetlenmesi gerektiğinden, dosya içinde mevcut bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi karşısında, Kooperatif genel kurulunun olağanüstü toplantıya çağrılmasını gerektiren koşulların mevcut olduğu anlaşılmakla; Kamu yararını sağlama ve kooperatif ortaklarının genel ve ortak menfaatlerini kollama amacına yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde belirtilen yönlerden ile hukuka ve mevzuata aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 2577 sayılı Yasanın 49. maddesine uygun bulunan davalı idare temyiz isteminin kabulüne, … İdare Mahkemesinin … tarih ve … sayılı kararının bozulmasına, dosyanın yeniden karar verilmek üzere anılan mahkemeye gönderilmesine 11.04.2001 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Yorumlar

blog comments powered by Disqus
Başa Dön